Ik heb ooit een cursus extra gedaan, lees, de hele hoge boekhoudschool. Met de titels ervoor en erachter, kan ik 3x woordwaarde leggen. Ennnnnn ….. heb ik me opgehangen aan iets, dat permanente educatie heet. Tegelijk denk ik vaak, als je je eigen vak een heel klein beetje serieus neemt, hoef je dat toch niet verplicht te stellen. Enfin, bij de Big4 blijkt overigens maar al te vaak, dat deze bijzonder eenvoudige eis aan het behoud van de titel structureel omzeild wordt, hoe serieus neem je je eigen vak dan?
Hetgeen, mij brengt bij hetgeen ik met je delen wil ……
Op de site van de Rabobank kwam ik onderstaande tegen. En, jaaaa, een en ander is theoretisch correct, maar je weet wij zijn van de pragmatiek. Lees, het feit dat er in 2025 niet wordt nageleefd en/of boetes worden uitgedeeld en wordt ’t niet gemeld …… desalniettemin …… zie toch onderstaand …..
Voorkom schijnzelfstandigheid
Maar wat betekent dit nu voor jou als zzp’er of opdrachtgever? En hoe voorkom je schijnzelfstandigheid? Dat is voor veel ondernemers nog onduidelijk. Het is vooral belangrijk om aan te tonen dat er sprake is van echte zelfstandigheid. Dit stappenplan helpt je om te bepalen waar je op moet letten.
STAP 1. Beoordeel de aard van de arbeidsrelatie
Controleer of de relatie met jouw zzp’ers als arbeidsovereenkomst kan worden gezien. In het Deliveroo arrest van maart 2023 gebruikte de Hoge Raad 9 criteria om vast te stellen of wel of niet sprake was van een arbeidsovereenkomst. Daarbij moet gekeken worden naar alle omstandigheden in onderlinge samenhang. Een zogenaamde “holistische toets”. Deze criteria worden nog regelmatig toegepast in andere rechtszaken. Volgens de Hoge Raad zijn de volgende omstandigheden van belang:
- De aard en duur van de werkzaamheden
Denk hierbij aan zaken zoals het wel of niet aanwezig zijn van werkinstructies of hoe lang de opdracht duurt. In het algemeen verhoudt een opdracht van lange duur zich slecht tot zelfstandigheid. Al zijn er ook voorbeelden van opdrachten van hele korte duur die als arbeidsovereenkomst zijn bestempeld. - De wijze waarop werkzaamheden en werktijden worden bepaald
Hierbij is de mate van vrijheid van de zzp’er van belang, maar denk ook aan het regelmatig voeren van voortgangsgesprekken of het opleggen van gedragsregels bij bijvoorbeeld ziekte die de schijn van een arbeidsovereenkomst kunnen wekken. Een grotere mate van vrijheid en zelfstandigheid voor de zzp’er lijkt meer een indicatie voor zelfstandigheid. - De inbedding van het werk en van degene die de werkzaamheden verricht in de organisatie en de bedrijfsvoering van de opdrachtgever
Denk hierbij aan in hoeverre de werkzaamheden van de zzp’er behoren tot jouw normale bedrijfsvoering. Voert jouw zzp’er werkzaamheden uit die buiten je normale bedrijfsvoering vallen, dan zal hij sneller als zelfstandig ondernemer worden gezien. Hoort de opdracht wel tot de normale bedrijfsvoering? Dan is er nog niet meteen sprake van een arbeidsovereenkomst maar kan er bijvoorbeeld ook worden gekeken naar zaken als vaste toegangspassen, het gebruik kunnen maken van verlofregelingen, het verplicht moeten deelnemen aan bepaalde bedrijfsactiviteiten en in hoeverre er onderscheid is met de vaste werknemers. - Het wel of niet bestaan van een verplichting het werk persoonlijk uit te voeren
Voor ondernemerschap is de vrijheid om al dan niet opdrachten te accepteren van belang, al sluit deze vrijheid op zichzelf het bestaan van een arbeidsovereenkomst nog niet uit. - De wijze waarop het contract tussen beide partijen tot stand is gekomen
Hierbij is o.a. belangrijk in hoeverre sprake is geweest van een gelijkwaardige onderhandelingspositie tussen de opdrachtgever en de zzp’er. Lijken veel bepalingen in de overeenkomst op de bepalingen met vaste werknemers? Dan kan dat een aanwijzing zijn voor het bestaan van een arbeidsovereenkomst. - De manier waarop beloning wordt bepaald en hoe deze wordt uitgekeerd
Omstandigheden die hier meewegen zijn bijvoorbeeld het maandelijks factureren, het in rekening brengen van BTW, en de vrijheid om te onderhandelen over het tarief door de zzp’er die passend lijken te zijn bij ondernemerschap. - De hoogte van de beloningen
Als de hoogte van de beloning van de zzp’er niet of nauwelijks afwijkt van de beloning van de werknemers die vergelijkbaar werk doen kan dat een indicatie zijn voor het bestaan van een arbeidsovereenkomst. - De vraag of degene die de werkzaamheden verricht risico loopt
Voor ondernemers is het risico op niet of minder betaald worden gebruikelijker. Zeker als een bepaald eindresultaat niet wordt gehaald. Dat is een wezenlijk verschil met een arbeidsovereenkomst waarbij in de meeste gevallen een verplichting is tot loonbetaling. - Ondernemerschap
De Hoge Raad heeft bij dit criterium aangegeven dat ondernemerschap bijvoorbeeld kan blijken uit het verwerven van reputatie, het plegen van acquisitie, het hebben van meerdere opdrachtgevers voor kortere duur.
Zoals je ziet zijn de criteria niet eenvoudig en moeten ze per geval bekeken worden. In het document Toelichting beoordeling arbeidsrelaties staat precies wat de criteria zijn en wanneer je als bedrijf verplicht bent om een arbeidscontract aan te bieden en loonheffingen af te dragen. Het is sowieso verstandig om je hierover te laten informeren door een juridisch adviseur.
STAP 2. Gebruik een modelovereenkomst
De Belastingdienst heeft goedgekeurde modelovereenkomsten die ook jouw bedrijf kan gebruiken. Die bieden enige zekerheid. Het betekent wel dat de praktijk in lijn moet zijn met de afspraken in het contract.
Werkt een zzp’er conform zo’n goedgekeurde modelovereenkomst? Dan is de kans kleiner dat er achteraf discussie ontstaat over schijnzelfstandigheid. Het gebruiken van een modelovereenkomst blijft tot 2030 mogelijk.
STAP 3. Zorg voor duidelijke contracten
Leg goed vast dat de samenwerking op basis van zelfstandigheid gebeurt. Beschrijf in de overeenkomst zaken als de duur van de opdracht, een duidelijke opdrachtomschrijving, de wijze van facturatie en de mate van zelfstandigheid. Ook hiermee beperk je de risico’s op eventuele boetes en naheffingen.
STAP 4. Houd rekening met sectorspecifieke risico’s
Er zijn sectoren die door de Belastingdienst als risicovoller worden ingeschat. De kans op schijnzelfstandigheid is hier groter dan gemiddeld. Dit gaat onder meer om de bouw en de zorg. Is jouw bedrijf actief in één van deze sectoren? Zorg dan voor een interne controle. Je doet er bovendien goed aan om voortdurend controles uit te voeren en de zzp-constructies periodiek te evalueren. Bekijk dan per geval de verschillende criteria. Twijfel je? Schakel in dat geval een juridisch adviseur in die je kan helpen om de inhuur van zzp’ers op een veilige manier te regelen.
Stap 5. Blijf de actualiteiten volgen
Zoals je ziet roepen de definities arbeidsovereenkomst en schijnzelfstandigheid nog veel vragen op. Op 21 februari 2025 heeft de Hoge Raad in het zogenoemde Uber arrest nog extra helderheid verschaft over de criteria uit het Deliveroo arrest. Daarbij is bepaald dat bij beoordeling of sprake is van een arbeidsovereenkomst geen sprake is van rangorde tussen de verschillende criteria. Er moet worden gekeken naar alle omstandigheden van het geval in onderlinge samenhang. Een zogenaamde holistische toets. Hierbij is de bedoeling van beide partijen of er wel of niet sprake zou moeten zijn van een arbeidsovereenkomst niet van belang.